مرکز مشاوره سپیدار برای اولین بار و به عنوان تنها مرکز مشاوره، اقدام به نمایش و تحلیل فیلم های روانشناختی برای مراجعین و دانشجویان روانشناسی نموده است. این برنامه بصورت دوره ای در مرکز سپیدار اجرا میشود. جهت کسب اطلاعات برنامه های ما با شماره های 08138263643 تماس بگیرید.

  • مطلبی یافت نشد

در این زمینه مطلب زیر را بخوانید

کاربردهای گوناگون مکتب « فیلم درمانی » در شتاب بخشیدن به روند مشاوره و فرآیند روان درمانی :


1 – فیلم ها یک رشته الگوهای احساسی ، اندیشه ای و رفتاری را برای بیماران به نمایش می گذارند تا آن ها با این الگوها همذات پنداری نموده و یا از آن ها الهام گیرند و به برطرف شدن مشکلات امیدوار شوند. فیلم ها برای بیماران و مراجعان ، شهامت و جسارت پدید آوردن دگرگونی های بنیادین در زندگی خودشان را به ارمغان می آورند.

2 – فیلم ها می توانند در افرادی که نسبت به وجود ، چیستی و چگونگی مشکل روانی – هیجانی و رفتاری شان « بینش » ندارند ، در دست یابی به بینش و نگرش لازم برای آغاز و ادامه ی درمان یاری فراوان رسانند. بیشترین سودی که در روان درمانی و زوج درمانی می توان از فیلم های سینمایی و یا سریال های تلویزیونی جست ، همانا یاری رساندن فراوان بیماران و مراجعان در « رسیدن به بینش (Insight ) » لازم و کافی است. امری که برای پدید آوردن انگیزه و اراده ی آغاز و قاطعیت ادامه ی درمان اهمیت چشمگیر دارد.

3 – شباهت های بسیاری بین تماشای فیلم و فرآیند روان کاوی می توان یافت. شاید مهم ترین شباهت ، رویاپردازی آزادانه ی ذهن آدمی هنگام تماشای فیلم باشد. آن چه در تماشای فیلم رخ می دهد ، رها شدن ناخودآگاه ذهن و روان از زنجیرهای واقعیت و پرواز آزادانه ی در همانندسازی و هم ذات پنداری با برخی از شخصیت های فیلم است. تماشای فیلم ها به خوبی می تواند همه ی مفاهیم روان شناختی را مورد ارزیابی و بازبینی قرار دهد.

4 – یک دستاورد بسیار سودمند و مهم فیلم درمانی ، « انگ ( استیگما ) زدایی و برچسب برداری » از اختلالات ( بیماری های ) روانی و پدید آوردن « فرهنگ پذیرش و پشتیبانی از بیمار روانی » است. تماشای برخی فیلم ها – هم چون « سوته دلان » ، « ذهن زیبا » ، « هوانورد » ، « به همان خوبی که رخ می دهد » و …. می تواند مردمان را به این باور برساند که اختلالات ( بیماری های ) روانی همانند و همگون بیماری های پیکری هستند. این گونه فیلم ها نشان می دهند که « بهنجاری ( نرمالیتی ) ، مفهومی شگفت انگیز و چالش و کشمکش پذیر است ». در واقع ، با تماشای این فیلم درمی یابیم که « همه ی ما مردمان گیتی ، هر یک به گونه ی خود ، از یک سری دیوانگی های اندکی برخورداریم. دل نگرانی و اضطراب چیزی نیست که ما بتوانیم آن را به طور کامل در خودمان خفه و نابود کنیم ، بلکه بهتر است بدین نکته بیندیشیم که چه گونه با وجود آن خوب زندگی کنیم و سرفراز و کامیاب باشیم ». همه ی فیلم های کمدی ای که واقع بینانه بدین دیوانگی های جمعی ما آدمیان می نگرند و صرفا اختلالات یک آدم نگون بخت را زیر ذره بین نمی گذارند ، می توانند در به چالش کشیدن مفهوم بهنجار ( نرمال ) سودمند واقع شده و مفهوم هنجاری ( نرمیتیو ) را جایگزین آن سازند. بدین گونه ، بیماران دچار اختلالات روان پزشکی از انگ ( استیگما ) پاسداری شده و توانایی کنار آمدن با اختلال خود در زندگی روزمره به دست می آورند.

5 – از فیلم ها به خوبی می توان با پدید آوردن پشتوانه ی هیجانی – احساسی ، برای بازسازی خانواده ها پس از رخدادهای ناگوار و دردناک سود برد. با سود جستن از فیلم درمانی می توان نقش ها و برهمکنش های پدر و فرزند را مورد ارزیابی قرار داد و بحث و گفتگو را برای فرزندان و والدین آسان تر کرد.

6 – از فیلم ها برای آموزش مفاهیم پیچیده ، همچون چیستی ، روند و درون مایه ی اختلالات روانی – رفتاری و سودمندی دارو درمانی و روان درمانی های گوناگون و نیز درمان های خودیاریگر ، برای نه تنها بیماران ، که همچنین برای دستیاران روانپزشکی ، دانشجویان پزشکی ، روان شناسی ، مشاوره ، روان پرستاری و مددکاری می توان سود جست. از این رو تماشای فیلم هایی که درست و متناسب با مشکلات بیمار و بر پایه ی مفهوم سازی ( کانسپچوالیزیشن ) و جمع بندی ( فرمولاسیون ) آن ها برگزیده شده باشند ، انگیزه ی پیگیری دارو درمانی و روان درمانی را در بیماران پدید آورده و نیرومند تر می سازد. نمایان است که روند و درون مایه ی هیجانی فیلم ها باعث زنده و ملموس شدن مباحث بالینی کلاس ها برای دستیاران و دانشجویان می شود. 

7 – در فيلم درماني درمانگر با هيجانات بيمار سر و كار دارد و مي تواند اين هيجانات را هنگام تماشا يا پس از ديدن فيلم تحليل كند. هنگام نمايش فيلم ، کنش ها و واکنش هایی در ضمير ناخودآگاه و نيمه آگاه آدمیان رخ مي دهد كه به بروز احساساتي مانند خشم و شادي و نمایه هایی چون خنده يا گريه مي شود. بدین ترتیب ، برخي احساسات پنهان از ضمير ناخودآگاه به ضمير آگاه جريان یافته و تخليه هیجانی ( « کاتارسیس » ) و رهایی انرژي هاي رواني انباشته شده را فراهم می آورد. اين پديده برای بیمار آرامش پدید می آورد. ارسطو در کتاب بوطيقا چنین گفته است که « تراژدي بايد رحم و ترس را برانگيزد تا تخليه ي هيجاني ممکن شود ». روان درمانگران می دانند كه این جمله شكوهمند آغاز تبیین «هنردرمانی» در دنیا است. بیش از دو هزار سال بعد فروید از واژه «كاتارسیس»
( تخیله هیجانی ) در درمان بیمارانش سود جست : اما آنكه استفاده درمانی از نمایش را آغاز كرد، یك روانشناس خلاق به نام « مورنو» بود. او واژه « سایكودراما » یا « روان نمایشگری » را در دهه 1930 ابداع كرد. 

8 – فيلم هاي طنز آمیز و کمدی افزون بر تخليه ی انرژي رواني، سطح افسردگي بيماران را نيز کاهش می دهند. تماشاي فيلم هاي خندهآور بهدليل کمک به روان شدن جريان خون، براي سلامت قلبی – عروقی آدمی سودمند است. پژوهش های گروهی از دانشمندان در دانشگاه مریلند در مورد فیلم درمانی ، به طور كامل ثابت كرد تماشای فیلم های كمدی باعث می شود افراد شادتر و خوشنودتر باشند. همچنین نتایج این پژوهش هویدا ساخت تماشای فیلم های خنده آور به دلیل كمك به روان شدن جریان خون، برای سلامت قلبی – عروقی آدمی سودمند است. پژوهشگران اشاره داشته اند برآمد به دست آمده از این كار ( فیلم درمانی ) با یك دوره درمان از طریق مصرف داروهای قلبی و نیز داروهای افسردگی ستیز برابر بوده است. گروه پژوهشگران می گویند خنده در گشاد شدن شریان ها تاثیر دارد، اما پریشانی های روحی و روانی باعث تنگ شدن شریان ها می شوند. خندیدن می تواند توان سامانه ی ایمنی بدن را افزایش بخشیده و اندازه ی هورمون های استرس را کاهش دهد. در حالی که گریه و مویه کردن پیام رسان های لئوسین – انکفالین را آزاد می کند که بهبود و تسکین دهنده ی درد هستند. گریه اندازه ی پرولاکتین را نیز افزایش می دهد که هورمونی ست که در طی استرس آزاد می شود و افزایش آن سبب پدید آمدن مشکلات و اختلالات جنسی و زناشویی می شود. پس پیدا و هویداست که آدمی تا اندازه ی ممکن باید از گریه بگریزد و به خنده و خوشی و شادمانی رو آورد.

9 – « سینما درمانی پاپ کورنی » بنا به تعبیر دکتر برژیت وولز در کتاب « کتاب عملی سینما درمانی : راهنمای خودیاوری برای سود جستن از فیلم های سینمایی برای بهبود و رشد » ، به تماشای یک فیلم ، تنها برای رهایی از زیر بار تنش و فشار هیجان ها و اندیشه های خودکار منفی اشاره می کند.

10 – فیلم درمانی شیوه ای بسیار سودمند برای به چنگ آوردن موضوعات حساس زندگی پیشین و کنونی مراجعان و راه آسانی برای رفتن سر اصل موضوع و پرداختن به نکات مهم زندگی زناشویی همسران است. آغاز نمودن زوج درمانی با بحث درباره ی مشکلات بنیادین کاراکترهای یک فیلم از رویارویی ساختن ( کانفرانتیشن ) سرراست مراجع بسیار آسان تر و در موارد فراوانی سودمندتر است. برای مردمانی که بینش و آگاهی چندانی به خواست ها ، اندیشه ها ( افکار ) و احساس های خود ندارند ، فیلم ها به روند دست یافتن به بینش و خودآگاهی شتاب می بخشند و یا دست کم دریچه ای برای نگاه کردن بدان ها می گشایند.

در ایران به دلیل نبودن امكانات مناسب نمایش در مراكز درمانی و دوبله نشدن بیشتر فیلم ها ، روش فیلم درمانی نمی تواند كاربرد فراگیر در همه جا داشته باشد. متاسفانه از بیشتر فیلم های ایرانی نیز (مگر شمار اندكی ) به دلیل روند دور از ذهن، باورنكردنی و ساده انگارانه داستان فیلم و به ویژه پایان خوش تصادفی و شگفت انگیز آن نمی توان برای فیلم درمانی سود جست. البته فیلم هایی همانند «سوته دلان» علی حاتمی، «دایی جان ناپلئون»، «آرامش در حضور دیگران» و «كاغذ بی خط» ناصر تقوایی، اغلب آثار و به ویژه «طعم گیلاس» عباس كیارستمی، «گنج قارون» سیامك یاسمی، «وادنگ»، «جوجه فكلی» و دیگر آثار ارحام صدر، و برخی آثار تمدن قبل از انقلاب، «شب های برره» مهران مدیری، «ماهی ها عاشق می شوند» علی رفیعی، «سفرهای دور و دراز هامی و كامی در وطن» نادر ابراهیمی، «قصه های مجید» كیومرث پوراحمد، «طبل بزرگ زیر پای چپ» كاظم معصومی و حتی «ازدواج به سبك ایرانی»، «قرمز» و…. می توانند هر یك در جایگاه ویژه خود بر پایه مكتب فیلم درمانی سودمند و دگرگون ساز باشند.