روابط دوستی بین دختر و پسر
مهدی سعیدی شکیب
کارشناس ارشد مشاوره خانواده

رابطه‌ دوستی و صمیمیت یعنی، توانایی در میان گذاشتن افکار و احساسات با یک دوست. در یک رابطه‌ صمیمی، فرد احساس راحتی می‌کند و اطلاعاتی راجع به خود در اختیار دیگری قرار می‌دهد. آنچه صمیمیت در یک رابطه‌ دوستی بین دختر و پسر را متفاوت می‌سازد، علاقه جنسی است. مسائل جنسی، به ویژه در نوجوانی باعث پیچیده‌تر شدن رابطه می‌شود. برقراری روابط دوستی دختر و پسر در نوجوانی، به عنوان مسئله‌ هویت و تجارب مهمی در اثبات مردانگی و زنانگی، استقلال و صمیمیت می‌تواند خطراتی را به همراه داشته باشد که تاثیر دراز مدت دارد.
مفهوم روابط دوستی دختر و پسر در طول تاریخ و در بین فرهنگ‌ها به مرور تغییر کرده است. این مفهوم، ابتدا از جوامع غربی سرچشمه گرفته است و به روند انتخاب همسر مبتنی بر عشق، برای ایجاد خانواده و داشتن فرزند اطلاق می‌گردید. دوستی‌های دختر و پسر، در ابتدا تا اندازه زیادی توسط دختر و خانواده‌اش کنترل می‌شد. اما در قرن بیستم، دوستی‌های دختر و پسر در این جوامع گسترش یافت، چنانچه آنها ایجاد این روابط را در ملأعام شروع کردند. بر این اساس، نظارت والدین بر روابط دختر و پسر کاهش یافت و پسران کنترل این فعالیت‌ها را در دست گرفتند. کاهش نظارت والدین، امکان بیشتر‌ی برای ایجاد روابط جنسی، در اختیار دختر و پسر قرار داد.
در واقع در غرب برای سالیان زیادی، مطالعه‌ی روابط همسالان به شدت متمرکز بر همسالان پاک و بی‌آلایش بود. در حقیقت نوجوانان هیچ چیزی درباره روابط دوستی‌ با غیرهمجنس، به‌ویژه قبل از 18 سالگی نمی‌دانستند. تا این‌که روابط دوستی‌ به صورت عجیب و غریبی وارد زندگی آنها شد. بیش از نیمی از نوجوانان آمریکایی در سال 2003 گزارش کرده‌اند که در 18 ماه گذشته روابط خاص دوستی‌ داشته‌اند. دانش‌آموزان دبیرستانی می‌گویند که آنها با دوستان دختر یا پسر خود بیشتر‌ از خانواده بوده‌اند، به‌علاوه زمانی هم که با آنها نبوده‌اند، ساعت‌ها به ایشان فکر کرده‌اند.
دوستی‌های دختر و پسر می‌تواند از روابط کوتاه مدت و موقت تا روابط دراز مدت را دربر گیرد. روابط دوستی‌ بین دختر و پسر، پنج ویژگی دارد:‌
• اولین ویژگی، درگیری یا تجربه دوستی‌ است. در این رابطه فرد قرار ملاقات می‌گذارد. وقتی شروع به قرار گذاشتن می‌کند،‌ طول مدت رابطه، دفعات دیدار و تداوم رابطه مطرح می‌شود.
• دومین ویژگی، انتخاب دوست (دختر یا پسر) است. یعنی ویژگی‌های شخص که فرد با او ارتباط دارد.
• سومین ویژگی، محتوای رابطه است. این‌که آنها چگونه زمانی را که باهم هستند، می‌گذرانند.
• چهارمین ویژگی، کیفیت رابطه است. مثل درجه حمایت یا کشمکش در رابطه.
• پنجمین ویژگی، فرایند شناختی و هیجانی همراه با رابطه است. فرایند شناختی شامل ادراک، ویژگی‌ها، ارائه خود به طرف مقابل و رابطه است. فرایند هیجانی شامل هیجاناتی است که از نوع روابط دوستی‌ بیرون می‌آید.
هرچند در برخی مطالعات، روابط دوستی این نوجوانان با غیرهمجنس فقط چند هفته یا چند ماه طول می‌کشد، ولی آنها داشتن رابطه با غیر همجنس را یک رابطه جدی می‌دانند. اشتغال ذهنی با موضوعات دوستی‌ با غیر همجنس، معمولا در سنین نوجوانی دیده می شود. به دنبال این اشتغال ذهنی، نوجوان ممکن است برای کسب اعتماد به خود در زمینه توانایی برقراری ارتباط با غیر همجنس و کسب مهارت‌هایی در این زمینه و یا مورد قبول بودن در بین همسالان به سوی برقراری این نوع رابطه گرایش یابند.
همسالان می توانند این رفتار و دوستی دختر و پسر را برای نوجوان قابل قبول سازند. در اواخر نوجوانی از نقش گروه همسال کاسته می‌شود و نوجوانان به داشتن روابط طولانی‌تری با غیر همجنس تمایل پیدا می‌کنند. بسیاری از نوجوانان بر این باورند که رابطه با غیرهمجنس باید مبتنی بر عشق باشد و از آنجا که در عشق داشتن رابطه می تواند طبیعی تلقی گردد، از این‌رو، لازم است آنها تفاوت عشق حقیق و عشق بدنی را بدانند و بررسی نمایند که آنچه در ذهن آنها می گذرد مبتنی بر کدام یک است.
عشق حقیقی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
ویژگی‌های عشق را می توان به سه دسته تقسیم کرد:
• دوستی
دوستی به رابطه ثبات و استحکام می‌بخشد. دوستان خوب به یکدیگر اعتماد می‌کنند و همدیگر را دوست دارند. دوست حقیقی تلاش نمی‌کند دوستش را به کاری وادار کند که او نمی‌خواهد، و درجهت انجام کارهای ناسالم و نامطلوب به دوست خود فشار نمی‌آورد.
• توجه بی‌قید و شرط
عشق بدون شرط، شخص را قادر می‌سازد تا علی‌رغم ضعف‌ها و نقص‌های دیگران، با عشق و محبت و احترام با آنها رفتار کند. در این عشق شخص به دیگری کمک می‌کند تا بهترین باشد، اما عشق بدنی، نمی‌تواند اشتباهات و ضعف‌های دیگران را ببیند.
• تعهد
در یک عشق واقعی افراد بدون هیچ چشم‌داشتی، متعهد به برآوردن نیازهای یکدیگر می‌شوند. در عشق، تصمیم روزانه علی‌رغم احساسات گرفته می‌شود، عشق بدنی فقط براساس احساسات شخص، عمل می‌کند.
در جدول زیر سئوالاتی برای تشخیص عشق از عشق بدنی آورده شده است:
سوال ویژگی عشق بدنی ویژگی عشق واقعی
1- علائق اصلی و بیشتر‌ین جذابیت جذابیت‌های بدنی شخصیت شخص
2- چگونگی آغاز رابطه سریع (بعد از چند ساعت یا چند روز) به ‌آرامی (بعد از چند ماه یا چند سال)
3- سطح علائق علاقه متفاوت است، می‌آید و می‌رود، بسیار بالا و پایین می‌رود، نه با‌ثبات یا قابل پیش‌بینی. یکنواخت، بستگی دارد، با ثبات، می‌توان آن‌را پیش‌بینی کرد
4- اثر رابطه بر شخصیت فرد از هم گسیختگی، مخرب، فرد به‌طرز عجیب و غریبی عمل می‌کند و دیگر خودش نیست. نظم‌دهنده، سازنده، شما فرد بهتری می‌شوید.
5- نوع نگاه به شخص در رابطه این رابطه، رابطه شخص را با دیگران محدود می‌کند و تمام توجه اش به سمت یک نفر معطوف می‌شود که از نظر او، این فرد هرگز اشتباه نمی‌کند و ایده‌آل است. رابطه جدید به روابط قبلی پیوند می‌خورد، اشتباهات دیگری به‌عنوان امری واقعی پذیرفته می‌شود و با این همه این مسئله مانع عشق‌ورزیدن به او نمی‌شود.
6- نگاه دیگران، دوستان و والدین به این رابطه چگونه است؟ خیلی کم یا اصلاً این رابطه را تأیید نمی‌کنند. همه یا بیشتر‌ افراد، این نوع رابطه را تأیید می‌کنند. دوستان و والدینشان به خوبی با این رابطه همراه می‌شوند.
7- عکس‌العمل در هنگام سردی روابط پژمرده شدن، مقاومت نکردن بر این استرس. ماندن، حتی اگر شدیدتر هم باشد.
8- دعوا و جر و بحث چگونه است؟ آیا بر این رابطه تأثیر می‌گذارد؟ به دفعات زیاد، به‌طور جدی و رابطه را از بین خواهد برد. رخ می‌دهند ولی نه به دفعات زیاد، کمتر جدی می‌شوند.
9- احساسات و گفت‌وگو در رابطه احساس خیلی کمی از یکی بودن و یگانگی ایجاد می‌شود. صحبت از من به ما / برای ما / مال ما تبدیل می‌شود، احساس یکی بودن ایجاد می‌شود، یک جفت با یکدیگر.
10- نحوه پاسخ به دیگری خیلی خودخواهانه، بر اساس احساسات، چه کاری به خاطر من انجام می‌دهی عمدتاً غیر خودخواهانه و توجه برابر به دیگری
11- نحوه نگاه به دیگری نگاهِ گرفتن، بهره برداری و استفاده از دیگری. نگاهِ دادن، شریک شدن و پاسخ به نیازها و خواسته‌های دیگری.
12- تأثیر حسادت چقدر است؟ بسیار زیاد و جدی کم و کمتر جدی است.

در ابتدا اینگونه فرض شده بود که قرارهای دختر و پسر فرصتی برای شخص فراهم می‌کند تا برای ازدواج تصمیم بگیرد و گویی در این رابطه پیشرفتی طبیعی وجود دارد. بدین گونه که قرارهای اتفاقی، منجر به قرارهای جدی و سپس به ازدواج منتهی می‌گردد. اما قرارگذاری های بیرون از حوزه‌ی ازدواج، مشکلات زیادی برای افراد بخصوص نوجوان به‌وجود می‌آورد. آنها ممکن است مشکلات جسمی و عاطفی پیدا کنند، زیرا در رابطه‌ای درگیر می‌شوند که مرحله قبل از ازدواج است. بیشتر‌ دانشمندان معتقدند که نوجوان برای ازدواج آمادگی ندارد.