راهکارهای برای لذت بردن و شادی در زندگی (چگونه از زندگی خود لذت ببریم)
محمد ترکمان- کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
ارسـطو می¬گوید: «اگر از مردم بپرسیم عالی‌ترین خوبی قابل‌دسترس چه چیزی است؟ خواهند گفت شادی و لذت بردن از زندگی.» بسیاری از مردم می‌دانند لذت بردن و شادی چیست، اما نمی‌دانند چگونه باید به آن دست یابند؛ نمی‌دانند چگونه باید به‌دنبالش بروند. روان شناسان و پژوهشگران تحقیقات زیادی در مورد لذت بردن از زندگی و شادی، انجام داده¬اند و معتقدند که میتوان با راهکارهای سطح رضایت و لذت از زندگی را بالا برد. در این مقاله قصد داریم برخی از این راهکارهای سودمند را به شما معرفی کنیم.
در دنیای پراضطراب و سراسر استرس امروز، آرامش و راحتی خیال و لذت بردن از زندگی، نعمتی است كه بسیاری آرزوی آن را دارند. اما برای رسیدن به آرامش تنها آرزو كافی نیست، بلكه باید قدم پیش نهاد و كاری كرد. تحقیقات مختلف آشکار ساخته¬اند که افراد به صورت آگاهانه و از پیش تدبیر شده می¬توانند، نشاط و شادابی خود را افزایش دهند. آنچه در پی می¬آید برخی تكنیك¬های روانشناختی است كه ضمن كمك به رفع تشویش و نگرانی، آرامش، نشاط و شادی را در زندگی ما رونق می¬بخشد.
1. فرد فعالی باشید. برای شادی بودن ما نیازمند فعالیت هستیم و در واقعه شاد بودن و لذت بردن از زندگی نیازمند انرژی است و نمیتوان با بی¬تحرکی و نشستن در یکجا و فقط با فعالیت ذهنی، از زندگی لذت برد. درمیان انواع فعالیت¬ها سعی کنید فعالیتهای را انتخاب کنید که برای شما لذت بخش هستند و هر روز، زمانی هر چند کوتاه را به این فعالیتها اختصاص دهید. فعالیتهای جسمانی، گروهی، تازه و جدید، بیشتر از سایر فعالیتها برای شما شادی خواهند آورد. تعطیلات نوروز که در پیش¬ رو است، فرصت خوبی برای تمرین این راهکار است.
2. خلاق باشید و به زندگی خود تنوع دهید. سعی کنید در تمام بخش¬های زندگی خود تنوع و تغییر را بگنجانید تا از روزمرگی فاصیه بگیرید. شما میتوانید با کمی خلاقیت امور مختلف زندگی را به شیوه¬های متنوعی پیش ببرید و در هر کدام از این شیوه-ها، چیزها زیادی یاد بگیرید و تجربیات متنوعی کسب کنید. مثلاً اگر هر روز به سر کار می¬روید، میتوانید برای رفتن به سر کار مسیرهای مختلف را امتحان کنید تا دچار روزمرگی در این زمینه نشوید؛ یا در نوع پوشش خود تغییر ایجاد کنید.
3. برای اهداف زندگی خود برنامه داشته باشید. سعی بکنید برای زندگی خود اهدافی را ترسیم کنید و با استفاده از مدیریت زمان برای رسیدن به هر یک از این اهداف برنامه¬ریزی کنید. با این کار، میتوانید کارهای خود را به موقع انجام دهید و از تعویق امور بپرهیزید و در نهایت هنگامی که به هدفی می¬رسید احساس موفقیت و رضایت از خود و زندگی تان داشته باشید. داشتن اهداف، بیشتر برنامه‌ها و امور زندگی انسان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بنابراین اهداف بلند مدت و کوتاه مدت خود را معین کنید. اهداف به شما انگیزه می‌دهند و شیوه‌های خوب زندگی را برایتان ترسیم می‌کنند.
4. انتظارات خود را واقع¬بین کنید. کاغذی بردارید و انواع و سطح انتظارات و توقعات از خودتان، آینده¬تان و زندگی¬تان را بنویسید و بدانید که انتظارات و توقعات خیلی بالا، معمولاً به ناکامی می¬انجامد، و انتظارات خیلی پایین نیز باعث ملال و خستگی میشود، ولی توقعات در سطح معتدل، منطقی و دست یافتنی¬تر، بیشتر به نتایج دلخواه و مطلوب منجر می¬شود. بنابراین با کاهش سطح توقعات و مهار آرزوهای بلندپروازانه، بهتر میتوان به شادمانی دست یافت. این جمله را نیز مدنظر داشته باشید که، افراد شاد به آنچه می¬خواهند، می¬رسند زیرا آنهایی چیزهایی را طلب می¬کنند که توانایی به دست آوردن آن را دارند.
5. در زندگی خود نظم ایجاد کنید. زندگی بدون نظم و برنامه، یک زندگی شلوغ و بی‌سر و سامان است. افراد بی¬نظم بطور سرسام¬آوری با انواع مشکلات مواجه می‌شوند که موجب ایجاد استرس و ناراحتی در آنها می‌شود. کسالت، درماندگی، تشویش و اضطراب حاصل یک زندگی بی‌¬برنامه است. بر این اساس تا می‌توانید شکل واضحی به زندگی خود بدهید و برای خود برنامه مشخصی داشته باشید. این کار باعث میشود در پایان هر روز، احساس رهایی کنید و در نهایت لذت از زندگی خود را افزایش دهید.
6. روابط اجتماعی خود را گسترش دهید. وجود تعاملات اجتماعی چه در اجتماعات رسمی و چه در اجتماعات غیرسمی، احساس رضایت از زندگی، حمایت از سوی دیگران و تعلق به گروه را افزایش می¬دهد. تحقیقات نیز نشان داده¬اند که افراد برونگرا و فعال اجتماعی، بیشتر از زندگی خود لذت می برند و احساس شادی می¬کنند. بنابراین سعی کنید در موقعیتهای مختلف، روابط خود را گسترش دهید، بیشتر گفتگو را شروع کنید، از دیگران قدردانی کنید، و دیگران را حمایت کنید تا آنها نیز حامی شما باشند.
7. افکار خود را مدیریت کنید. شاید یکی از مهمترین کارهای که برای افزایش لذت در زندگی میتوانید انجام دهید، همین کنترل افکار منفی باشید زیرا شما همانی هستید که می¬اندیشید. هنگامی که افکار منفی به ذهن شما هجوم می¬آورند تا سرزندگی را از شما بگیرند، جلوی آنها بایسیتد و با جایگزین افکار مثبت و امیدوارکننده به جای افکار منفی، از شدت ناراحتی خود بکاهید. پس همیشه مراقب باشید که چگونه فکر می¬کنید، زیرا افکار منفی شادی افراد را کاهش و ناراحتی آنها را افزایش می-دهد.
8. نگاه خوشبینانه خود را تقویت کنید. یکی از مهم¬ترین ویژگی¬های افراد شاد، نگاه خوشبینانه و تفکر مثبت است. خوشبینی ساده لوحی نیست بلکه تفسیر و برداشت مثبت از اتفاقات است. در جهان اطراف ما هر لحظه اتفاق¬های زیادی می¬افتد که به خودی خود نه خوب هستند و نه بد، این ما هستیم که خوب بودن یا بد بودن آنها را رقم می¬زنیم. به این نکته توجه داشته باشید که در هر موقعیت و رویدادی شما دو انتخاب دارید، در واقع از یک اتفاق واحد، میتوانید دو برداشت داشته باشید؛ فرد شاد برداشتی مثبت از آن دارد و فرد ناشاد از آن برداشت منفی کرده و آن را بد می¬شمارد. فراوانی برداشت¬های مثبت فرد را خوشبین و فراوانی برداشت¬های منفی فرد را بدبین می¬کند. فوردایس روانشناس نامی که او را با برنامه شادکامی می شناسند، برای تقویت خوشبینی افراد، از آنها می¬خواهد که از وقایع ناگوار تفسیرهای مثبتی ارائه کنند. اگر فرد تصور کند که کارها به گونه¬ای انجام می¬گیرند که شادی او را فراهم می¬کنند، احتمالاً رفتاری از خود بروز می¬دهد که منجر به شادی و لذت می¬شود.
9. هیجانات مثبت را در خود افزایش دهید. ما در طول زندگی خود بطور کلی با دو نوع هیجان روبرو هستیم؛ هیجانات مثبت و هیجانات منفی. در طول زندگی روزمره تا آنجا که ممکن است باید از هیجانات منفی اجتناب و درصورت تجربه هیجان منفی باید بتوان آن را به طور صحیح ابراز کرد. هیجانات مثبت (شادی، لذت، و نشاط، رضایت) موجب خشنودی از زندگی و احساس کارآیی میشوند؛ همچنین هیجان¬های مثبت اثرات هیجان¬های منفی را خنثی می¬سازند. بنابراین باید سعی کرد در طول روزانه با انجام فعالیتهای گوناگون و تفکر مثبت، اینگونه هیجانات مثبت را افزایش داد.
10. در اینجا و اکنون باشید. افراد شاد همواره متوجه زمان حال هستند و سعی می¬کنند حداکثر لذت را از فعالیت¬های روزانه خود ببرند. شادی همواره در اینجا و زمان حال واقع است نه در جای دیگر و زمان دیگر. تحقیقات بیانگر آن است که افراد شاد بیشتر از افراد ناشاد از زندگی لذت می¬برند، زیرا ذهن خود را مشغول رویدادهای تلخ گذشته و گاهی اوقات ندامت از انجام برخی امور نمی¬کنند و غم روزی را که نیامده نمی¬خورند. البته شاید برخی افراد این راهکار را به بی¬خیالی تفسیر کنند، در حالی که منظور اصلاً این نیست، هدف آن است که با عبرت آموزی از گذشته و نگاهی دوراندیش به آینده، از زمان حال لذت ببریم.
11. خودتان را بپذیرید و دوست داشته باشید. خویشتن پذیری اشاره دارد به اینکه شخص یادگرفته باشد تا با خودش زندگی کند، هم محدودیتها و هم امکاناتی را که ممکن است در خودش بیابد، بپذیرد. بنابراین برای افزایش لذت خود از زندگی، به بررسی احساس و نگرش مثبت نسبت به خود بپردازند و اگر برداشت نادرست و منفی به شخصیت خود دارید، آن را برطرف کنید. سعی کنید محدودیت¬ها را برطرف کنید و اگر برطرف شدنی نیستند، با آنها کنار بیاید. همچنین به تقویت مهارتهای که کمک می کنند تا زندگی مستقل و شاد داشته باشید مانند رشد توانمندی¬ها و شایستگی¬ها، افزایش تسلط بر زندگی و داشتن جهت گیری درونی در زندگی توجه داشته باشید. در نهایت سعی کنید همیشه خودتان را صادقانه ابراز کنید تا احساس آسایش بیشتری را در زندگی روزانه تجربه کنید.
12. لذت بردن و شاد بودن را در اولویت خود قرار دهید. شادی و لذت بردن از زندگی باید اولویت زندگی افراد باشد. افراد شاد بیش از دیگران برای شادی ارزش قائل می¬شوند و بسیاری از آنها شادبودن را مهمترین چیز در زندگی خود می¬دانند. این افراد درباره چگونگی حفظ و افزایش شادی خود زیاد فکر می¬کنند. آنها شادی را به خوبی برای خود تعریف کرده¬اند؛ شما نیز اینگونه باشید.
در پایان پیشنهاد میکنم که این عبارت را خوب بخوانید: «همه ما خودمان را چنين متقاعد ميكنيم كه با ازدواج زندگي بهتري خواهيم داشت؛ وقتي بچه دار شويم بهتر خواهد شد؛ و با به دنيا آمدن بچه¬هاي بعدي زندگي بهتر … ولي وقتی می¬بینیم، كودكانمان به توجه مداوم نيازمندند، خسته ميشويم، با خود می¬گویم، بهتر است صبر كنيم تا بزرگتر شوند؛ فرزندان ما كه به سن نوجواني ميرسند، باز كلافه ميشويم، چون دايم بايد با آنها سروكله بزنيم. با خود می¬گویم، مطمئناً وقتي بزرگتر شوند و به سنين بالاتر برسند، خوشبخت خواهيم شد، اما …؛ اما حقيقت اين است كه براي خوشبختي، هيچ زماني بهتر از همين الان وجود ندارد. اگر الآن نه، پس كي؟ زندگي همواره پر از چالش است. بهتر اين است كه اين واقعيت را بپذيريم و تصميم بگيريم كه با وجود همه اين مسائل، شاد و خوشبخت زندگي كنيم و از زندگی لذت ببریم. زندگي، همان چيزهايي است كه ما آنها را موانع می¬شناسیم؛ اين بصيرت به ما ياري ميدهد تا دريابيم كه جاده¬ای بسوي خوشبختي وجود ندارد، خوشبختي، خودِ همين جاده است. پس بياييد از هر لحظه لذت ببريم. خوشبختي يك سفر است، نه يك مقصد؛ و چه خوب گفته است بزرگ مردی که: بسیاری از مردم شادی¬های کوچک را به امید خوشبختی بزرگ از دست می دهد.» بنابراین لذت بردن از زندگی و شادی، رازی سر به مهر نیست؛ آرزویی دست‌ نایافتنی نیست؛ گوهری نایاب نیست؛ کافی است نگاهی به نیمه پر لیوان بیندازید، لذت شادی را خواهید یافت.